Aan de sterrenhemel in april 21

Voor de stand van de sterrenbeelden aan de hemel deze maand, verwijzen we je graag door naar onze pagina ‘Sterrenbeelden’. Daar vind je niet alleen de jaarlijkse sterrenhemel voor iedere maand terug, maar ook meer algemene informatie over sterrenbeelden.

Op deze pagina vind je de hemelverschijnselen voor de huidige maand, steeds voorafgegaan door algemene informatie (deze is iedere maand hetzelfde). Wil je deze laatste overslaan, ga dan onmiddellijk naar de gekleurde vakken doorheen deze pagina.

Algemene informatie voor het waarnemen van de hemel

Een heldere sterrenhemel is een constant veranderend display van fascinerende objecten zoals sterren, sterrenstelsels, heldere planeten, de maan, meteoren… Soms zijn er ook speciale gebeurtenissen, zoals de passage van een komeet door ons zonnestelsel. Om de nachtelijke hemel te bewonderen heb je geen speciale instrumenten nodig. Begin simpelweg met het blote oog en kijk daarna misschien al eens dieper het heelal in met een gewone verrekijker. Je zal verwonderd staan wat je, in een best zo donker mogelijke omgeving, allemaal te zien krijgt.

Nog iets handig is een draaibare sterrenkaart, zoals hiernaast afgebeeld, om de sterrenhemel te leren kennen. Deze kan je bekomen aan 12 euro (excl. verzending) via info@ecns.be. Ook het gebruik van een softwareprogramma of App zoals Stellarium kan zeer nuttig zijn wanneer je je nog verder wil verdiepen in astronomie, zelfs al heb je geen ‘astronomisch bloed’ door je aderen lopen. Bij genoeg gegadigden kan het ECNS een informatieve avond organiseren waarbij we je Stellarium stap voor stap aanleren. Mocht je hier interesse in hebben, stuur dan een mailtje naar info@ecns.be.

Wil je toch beter en dieper het heelal in kunnen kijken, dan is een telescoop natuurlijk onmisbaar. Het aankopen van een telescoop is niet evident als het erop aankomt welke nu juist goed is voor jou. Iedere telescoop heeft zo zijn voor- en nadelen. En ze zijn er in de categorie ‘spotgoedkoop’, tot ‘abnormaal’ duur. Laat je daarom goed adviseren en koop geen kat in een zak. Ofwel: laat je niet misleiden door de prachtige beelden uit het heelal die sommige aanbieders van telescopen op hun website plaatsen. De beste manier om niet teleurgesteld te worden in een mogelijke aankoop, is om kennis te maken met verschillende telescopen. Zo krijg je een goed beeld van wat je kan verwachten. Een bezoek aan onze toekomstige sterrenwacht kan daarom interessant zijn. Meer info daarover vind je hier.

De maan

Algemeen

Onderstaande foto geeft een beeld van het verloop van hoe de maan zichtbaar kan zijn aan de hemel in de periode dat ze rond de aarde draait. De bekendste maanfasen zijn natuurlijk volle en nieuwe maan en eerste en laatste kwartier. Daarvan kan je verder hieronder de tijdstippen terugvinden waarop deze gebeuren. Afhankelijk van waar je woont, kan hier natuurlijk enkele minuten verschil op zitten.

De maan is een mooi hemelobject dat tot de verbeelding spreekt. Met het blote oog alleen al is het een prachtig verschijnsel, zeker wanneer de volle maan bijvoorbeeld net boven te horizon zichtbaar is en afsteekt tegen het aardse landschap. Maar ook het zien van een zeer smalle maansikkel, net voor zonsopkomst of zonsondergang is een streling voor het oog. De maan kan echter ook een zeer storend hemelobject zijn. Zeker wanneer ze ‘voller’ wordt en dus veel meer licht door de nachtelijke hemel verspreidt. Dan zijn er ook een heel pak minder sterren zichtbaar en wordt het al heel moeilijk om bijvoorbeeld de Melkweg of andere lichtzwakke objecten te zien.

De maan in april

De maanstanden

Zondag 4 april 2021 12:04 Laatste kwartier
Maandag 12 april 2021 04:33 Nieuwe maan
Zaterdag 20 april 2021 09:00 Eerste kwartier
Zaterdag 27 april 2021 05:33 Volle maan

Maanverschijnselen

Di 13 april: 41 uur na nieuwe maan, is in het westen een smalle maansikkel zichtbaar. Bekijk dit verschijnsel tijdens de schemering, want de maan gaat reeds anderhalf uur na de zon onder.

Vr 30 april: In de vroege ochtend zal de ster Thèta Ophiuchus (sterrenbeeld Slangendrager) door de 87% verlichte maan bedekt worden. Een sterbedekking gebeurt wanneer de maan tussen de schijnbare lijn van de waarnemer op aarde en de positie van een ster aan de hemel komt te staan. Je zou het dus kunnen vergelijken met een mini ‘zonsverduistering’, want ook onze zon is een ster en wordt weleens verduisterd door de maan.

De ster is met haar magnitude 3.2 helder genoeg om bij het begin (03u54) en het einde (05u03) van de bedekking goed waargenomen te kunnen worden. Echter, door de helderheid van de maan, is het toch best om dit verschijnsel op zijn minst met een verrekijker (op statief), dan niet een kleine telescoop te bekijken. Ook hier geldt, net zoals bij de bekende maanstanden, dat deze tijdstippen enkele minuten kunnen verschillen, afhankelijk van waar je waarneemt. Begin dus altijd op tijd met het waarnemen van sterbedekkingen. Het tijdstip hier vermeld geldt voor Bocholt (B).

De planeten

Algemeen

Er zijn in totaal vijf planeten zichtbaar met het blote oog: Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Of deze ook effectief te zien zijn aan de hemel, heeft vooral met hun stand ten opzichte van de zon en aarde te maken. Wanneer een planeet zich bijvoorbeeld aan de andere kant van de zon bevindt, kunnen we deze niet zien. Dit geldt dan bijvoorbeeld voor de ‘buitenplaneten’ zoals Mars, Jupiter en Saturnus. Bij Venus en Mercurius is het echter ook nog eens mogelijk dat deze niet zichtbaar zijn omdat ze zich net tussen de zon en de aarde bevinden. Dit zijn dan ook de zogenaamde ‘binnenplaneten’. Wanneer je met een verrekijker naar de planeten kijkt, kan je heel duidelijk zien dat die kleine stip, die toch wel erg op een ster lijkt, echt wel iets anders is dan die duizenden fonkelende puntjes aan de hemel. Zo zal je de ringen van Saturnus kunnen waarnemen, net als de vier Gallische manen van Jupiter en misschien ook al wat structuur op deze reuzenplaneet. En bij Mercurius en Venus kan je de schijngestalten zien zoals bij de maan: halve Venus of Mercurius of een Venus- of Mercuriussikkel. En Mars zal je zien als een mooi oranje schijfje. Met een sterkere vergroting kan je op deze planeet ook structuur herkennen zoals bijvoorbeeld de ijskappen. Weet tenslotte dat planeten doorheen het jaar als het ware door de sterrenhemel ‘wandelen’. Je zal dus in het voorjaar op een andere plek aan de hemel naar bijvoorbeeld Jupiter moeten gaan zoeken dan in het najaar.

De planeten in april

Stand van de planeten

Mercurius, komt tegen het einde van de maand weer pas tevoorschijn aan de westelijke avondhemel.

Venus zal het grootste deel van de maand in de schemering blijven en is dus niet zichtbaar.

Mars is ‘s avonds terug te vinden in het sterrenbeeld Stier. Probeer eens om de beweging van de planeet tussen de sterren, in de loop van de maan, te volgen.

Mars op 15 april 21

Jupiter en Saturnus zijn vlak voor zonsopkomst zichtbaar aan de zuidoostelijke sterrenhemel.

Jupiter en Saturnus op 15 april 21

Planeetverschijnselen

Di 6 april: Jupiter en Saturnus staan in de ochtendschemering dicht bij elkaar in het zuidoosten. Ze krijgen vanochtend en morgenochtend de maan ‘op bezoek’.

Za 10 april: Omstreeks 6 u in de ochtend kan je met een verrekijker of telescoop de 4 Galileïsche manen van Jupiter ten westen van de planeet zien.

Za 24 april: Om 05u22 eindigt de overgang van de maan Europa voor de schijf van Jupiter. Vanaf dan tot het aanbreken van de dag zijn de 4 gallische manen ten westen van de planeet. Dit verschijnsel kan je best bekijken met een goede verrekijker of nog liever een telescoop.

Meteoren

Algemeen

Meteoren, of ook wel vallende sterren genoemd, zijn niets meer dan zeer kleine stofdeeltjes die de atmosfeer van de aarde binnendringen. Het lijkt alsof deze ‘strepen’ zich tussen de sterren heen bewegen, maar eigenlijk gebeurt dit slechts op geringe afstand boven ons hoofd. Wanneer deze stofdeeltjes met hoge snelheid de atmosfeer binnenkomen, ‘verbranden’ deze als het ware en zien we dit als een lichtend spoor aan de hemel. Afhankelijk van de samenstelling, snelheid en grootte van de stofdeeltjes, zien we dit in de vorm van andere kleuren, snelheid en helderheid aan de hemel. Meteoren komen vaak voor als zwermen. Dit wil zeggen dat de aarde door een stofwolk van deeltjes passeert en er zo dus veel tot zeer veel meteoren te zien zijn op dat moment. We noemen dat moment dan ook het maximum van de meteorenzwerm. Wanneer je het lichtspoor van de meteoren die je van zo’n zwerm virtueel zou ‘terugtrekken’ kom je ongeveer tot eenzelfde snijpunt in de hemel. Dat noemen we de radiant van de zwerm: alle meteoren lijken uit datzelfde punt te komen. Dat punt staat dan weer schijnbaar binnen de grenzen van een bepaald sterrenbeeld. Dat is bijvoorbeeld de reden waarom de Perseïden, de meest gekende meteorenzwerm, zo noemen: ze komen schijnbaar vanuit het sterrenbeeld Perseus. Bij de meteoren die schijnbaar uit het sterrenbeeld Orion komen, spreken we dan over de Orioniden.

Meteoren in april

Lyriden

Do 22 april: Maximum van de kleine meteorenzwerm de Lyriden. Van 19 tot 25 april zien we de Lyriden aan de nachtelijke hemel. Bij deze zwerm kan je in de beste omstandigheden 18 vallende sterren per uur zien. Het maximum valt echter tijdens de dag. Kijk daarom best de nacht voor of na 22 april. De maan is echter ook een storende factor. Een goed moment om de meteoren proberen waar te nemen is dan ook rond half zes in de ochtend van 23 april. Dan gaat de maan onder en staat het radiant hoog aan de hemel. De Lyriden zijn snelle meteoren. Ook zijn er soms vuurbollen van waar te nemen.