De sterrenhemel in oktober

Een heldere sterrenhemel is een constant veranderend display van fascinerende objecten — sterren, sterrenstelsels, en heldere planeten, de maan, en soms speciale gebeurtenissen zoals vallende sterren. Om de nachtelijke hemel te bewonderen heb je geen speciale instrumenten nodig, maar een sterrenkaart voor ieder moment van het jaar is wel handig.

Je kan deze sterrenkaart met bijhorende uitleg (op de achterzijde) bestellen via info@ecns.be (12€ excl. verzending) 

Een verrekijker of een goede beginners telescoop kunnen sommige ervaringen verbeteren en je dingen laten zien die je met het blote oog niet kan observeren. Ook een app zoals Stellarium kan het waarnemen vergemakkelijken.

Het ECNS kan een één avond workshop organiseren, bij voldoende gegadigden, over het gebruik van de applicatie Stellarium .

WAT KAN JE DEZE MAAND ZIEN

Donderdag 01 oktober 2020 23:05 Volle maan
Zaterdag 10 oktober 2020 02:40 Laatste kwartier
Vrijdag 16 oktober 2020 21:31 Nieuwe maan
Vrijdag 23 oktober 2020 15:23 Eerste kwartier
Zaterdag 31 oktober 2020 15:49 Volle maan

De maan over de periode van een maand.

De planeten in oktober

(zichtbaar met het blote oog)

Mercurius is de ganse maand niet zichtbaar. De planeet gaat op 1 oktober slechts 25 minuten na de Zon onder. Op 25 oktober is Mercurius in benedenconjunctie. De planeet bevindt zich dan tussen de Zon en de Aarde.

Venus is deze maand een spectaculair object aan de ochtendhemel. De planeet is zichtbaar aan de oostelijke hemel tot meer dan 3 uur voor zonsopkomst.

Mars is zeer goed zichtbaar deze maand. Bij een helderheid van magnitude -2,6 en een diameter van 22,4 boogseconden is de planeet als object ook mooi om te bekijken door een telescoop. Op 14 oktober staat de rode planeet in oppositie met de Zon. De Aarde staat dan tussen Mars en de Zon. Op deze dag komt Mars in het oosten op, terwijl de Zon op hetzelfde moment ondergaat in het westen. Kijk best ook enkele uren later eens naar de planeet, aangezien deze dan veel hoger aan de hemel staat en bijgevolg ook helderder te zien is.

Jupiter is ’s avonds gemakkelijk terug te vinden aan de zuidelijke hemel. De gasreus is staat wel redelijk laag aan de hemel.

Hetzelfde geldt voor Saturnus, die niet ver van Jupiter is terug te vinden.

Sterrenhemel richting noorden

Het meest markante sterrenbeeld aan de noordelijk sterrenhemel is de Grote Beer. Het is in elk geval een van de bekendste sterrenbeelden en in oktober staat de steelpan laag in het noorden.

In de knik van het steeltje staat de ster Mizar. Met een verrekijker is goed te zien dat Mizar een dubbelster is. Vlak daarbij staat Alcor.

Als we denkbeeldig de lijn van de buitenste twee heldere sterren van de Grote Beer ongeveer 4,5 keer verlengen dan komen we uit bij de Poolster, de helderste ster van het sterrenbeeld de Kleine Beer.

Als we deze lijn verder door trekken komen we bij een sterrenbeeld uit in de vorm van een huisje (op z’n kop). Cepheus, koning van Ethiopië (Griekse Mythologie).

In het noord-oosten is een heldere ster te zien: Capella, de hoofdster van het sterrenbeeld Voerman.

Boven Capella (Voerman) kan je het Y-vormige sterrenbeeld Perseus vinden.

Tussen de Kleine en de Grote Beer staat het sterrenbeeld de Draak.

Verder naar het westen kom je het sterrenbeeld Hercules tegen met dichter tegen de horizon de Noorderkroon.

Sterrenhemel richting oosten

In het oosten staat het sterrenbeeld Stier (met de pleiaden) .

In het zuidoosten staat Mars in het sterrenbeeld Vissen.

Boven de Vissen staan het sterrenbeeld Pegasus, herkenbaar aan het grote vierkant, en Andromeda (met het Andromeda sterrenstelsel).

Links van Andromeda staat het sterrenbeeld Perseus met daarboven Cassiopea, het W-vormige sterrenbeeld.

Sterrenhemel richting zuiden

Laag boven de zuidelijke horizon gaan Saturnus en Jupiter tegen middernacht onder, ten westen van de sterrenbeelden Steenbok en Waterman.

De drie heldere sterren, hoog in het westzuidwesten, zijn Altair (Aquila of Arend), Deneb (Zwaan) en Vega (Lier). Samen vormen ze de zomerdriehoek, de eerste sterren die aan de zomer avondhemel verschijnen.

Meer richting het westen zie je rechts van Vega (Lier) het parallellogram van het sterrenbeeld Hercules met daarnaast de Noorderkroon.

Sterrenhemel richting westen

De heldere ster Vega domineert het westen met daaronder rechts Hercules en nog lager de Noorderkroon.

Ten zuidwesten van Vega vindt je de ster Altair (Arend).

Meer naar het zenit toe staat de heldere ster Deneb van het sterrenbeeld Zwaan.

Misschien een mooi moment om de 4 kleine sterrenbeeldjes in die regio eens te zoeken. Vlak bij de zwaan het Vosje. Iets dichter bij Altair het sterrenbeeld Pijl en verder richting het zuidwesten Dolfijn en Veulen.

Sterrenhemel in het zenit (boven je hoofd)

Het zenit is ook deze maand vrij leeg. De sterrenbeelden , Hagedis, Cepheus en Zwaan omcirkelen het zenit.

De melkweg loopt door het zenit, een mooi moment om met een verrekijker deze sterrenregio wat nader bij te bekijken.


Bijzondere gebeurtenissen in oktober

vrijdag 2 oktober

De maan en Mars komen samen op rond 20u00 en naderen elkaar in de loop van die nacht tot ze tegen zonsopkomst op 3 oktober dicht bij elkaar in het ochtendgloren verdwijnen.

vrijdag 9 oktober

In de nacht van 9 oktober bereikt de “sterrenregen” van de Draconiden zijn maximum. In sommige jaren vallen er echter maar twee meteoren per uur. Ze zijn meestal een zeer zwakke meteorenregen. Op een paar uitzonderingen na, meest recent in 2011, toen er 300 per uur werden geteld.

Hun schijnbare bron aan de sterrenhemel ligt in het sterrenbeeld Draak. Dit is in de noordelijke hemel nabij de bekendere kleine beer.

woensdag 21 oktober

De meteorenzwerm Orioniden bereikt op woensdag 21 oktober 2020, rond 22 uur, zijn maximum. De meteoren van de Orioniden zijn snel en hebben nalichtende sporen. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo’n 23 meteoren per uur vallen.

zondag 25 oktober

De zomertijd is de tijdzone die in landen op hogere geografische breedte geldt tijdens de periode die ongeveer van de lente tot de herfst loopt. Gedurende deze periode wordt de klok 1 uur vooruit gezet ten opzichte van de standaardtijd, die in dat geval ook wintertijd wordt genoemd.

In landen dichter bij de evenaar geldt meestal geen zomertijd, omdat het effect van de seizoenen (zoals lange zomeravonden) daar (veel) geringer is.

zaterdag 31 oktober

Vandaag is het een volle “BLAUWE” maan

In tegenstelling tot wat de naam zegt, is een ‘blauwe maan’ geen natuurkundig fenomeen maar een term uit de volksmond. Zo wordt de term ‘blauwe maan’ gegeven aan de tweede volle maan die in één kalendermaand te zien is. De reden waarom men dit in de volksmond ‘blauwe maan’ noemt, komt wellicht van de Engelse uitdrukking ‘once in a blue moon’, wat de uitdrukking is voor iets wat zelden gebeurt.

Veel kijkplezier